X
تبلیغات
بازی تراوین

خسرو یعنی چه؟!

پنج‌شنبه 17 آذر‌ماه سال 1390

خسرو در اصل به معنی «نیک نام» یا «نیک آوازه» می باشد. در زبان پارسی میانه، این نام به صورت «هوسرو» ثبت شده است. ضمن اینکه معرب این نام هم «کسری» است. 

تکه نخست این واژه «هو» است که مخفف «هوپ» در پارسی میانه است. در فارسی نو، «هو» به «خو» و «هوپ» به «خوب» تغییر یافته است (خیلی از واژه هایی که در پارسی میانه با /ه/ آغاز می شوند، در فارسی نو با /خ/ آغاز شده اند مثل: هاگ/خاگ/خای). این «هو» آغازین، دقیقا معادل پیشوند «وهو» در اوستایی، «سو» در سنسکریت است( که معنی خوب می دهد) و نیز معادل «او» در یونانی که باز همین معنی را می دهد (مثل eukaryote که به جاندارانی گفته می شود که یاخته های هسته دار دارند و یعنی دارای «هسته خوب» جزء دوم واژه خسرو نیز، «سره» است که شاید با «سرودن» در فارسی نو هم ریشه باشد. اما این جزء در پارسی میانه معنای کاملا مشخص و ویژه ای دارد: «شهرت و آوازه». هم ریشه این جزء در زبان اوستایی، «سروه» است، در زبان سانسکریت «سراوس» و در زبان یونانی «کلئوس». معادل واج /ک/ آغازین در یونانینیز در اغلب موارد در هندوایرانی /س/ است.


قضیه وقتی جالب تر می شود که بدانیم «خسرو» تنها نامی نیست که در زبان های هندواروپایی به این شکل و معنا وجود دارد. در زبان اوستایی نیز ترکیب «وهوسروه» وجود دارد که دقیقا صورت باستانی همان «خسرو» است: یعنی دست کم از چندهزار سال پیش که زبان اوستایی در آسیای مرکزی و افغانستان و شمال شرق ایران، زبان زنده بوده، این نام وجود داشته و معنی «نیک آوازه» می داده است.

در زبان سنسکریت نام دیگری وجود دارد به صورت «آکشیتم سراوس» (یعنی زنده نام) و در یونانی نیز صورت مشابهی وجود دارد که دقیقا همین معنا را دارد. نکته خیلی جالب اینجاست که «آکشیتام» در هیچ جای دیگر زبان سنسکریت وجود ندارد و زبان شناسان نتیجه گرفته اند که این نام یک لقب خیلی قدیمی تر از پیشینه سنسکریت است (یعنی زمانی که هنوز اقوام هندی از خوشاوندان ایرانی و اروپایی خود جدا نشده بودند). نام های «ماهی سراوس» در سنسکریت (بزرگ آوازه) و مشابهش در یونانی به همین معنی مثال های دیگری هستند که معنایی نزدیک «خسرو» دارند.

اما از همه جالب تر ترکیب «fochlu» در زبان ایرلندی باستان است که از ترکیب «fo» (معادل همان «هو» در پارسی میانه به معنی خوب) و «chlu» (معادل «سروه» پارسی میانه به معنی آوازه) ساخته شده و یک لقب خیلی باستانی است. همه این ها این احتمال را تقویت می کنند که نام «خسرو» نه تنها یک لقب خیلی باستانی ایرانی است: بلکه پیش تر در میان اقوام هندواروپایی آغازین هم چنین لقبی کاربرد داشته است.

نظرات (4)
cheghadar aClo ba khanevade o rishe dare in khosro....beynolmelali ham hast....
پاسخ:
بله
این اسم از اسامی مورد علاقه منه.
به هرحال وقتی این مطلب رو تو مجله دانستنیها دیدم به نظرم جالب اومد.
اصلا این نگاه تخصصی و علمی رو دوس دارم به وقایع اطراف. اینکه ما سعی کنیم تو ریشه شناسی برای هر مطلبی تلاش خودمونو بکنیم.
bale....bale..!!!!
hagh ba shomast.....62
پاسخ:
62 یعنی چی؟!

fekr konam ye ghesmaT az in kode amniaT boode....yadam raft delete konam
پاسخ:
آها
اشکالی نداره پیش میاد
منم عاشق اسم کسری وخسرو هستم.اسم شاه پسرمم کسری ست.
پاسخ:
خدا نگهشون داره
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)

نام :
پست الکترونیکی :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد